Mistik Katılım
Antropolog Levy-Bruhl, ‘mistik katılım’ sözüyle; İlkel insanın dış dünyadaki nesne ve insanlarla ilişkilerinde kurduğu ‘aynılık algısı’na değiniyordu.
Freudcular bu olguyu, ‘yansıtmalı özdeşim’ ya da bazı antropologlar, ‘sempatik büyü’ kavramları ile adlandırdılar.
Modern insandan ilkel insana doğru gidildikçe bireyselliğin yok olduğu ve kollektifliğin arttığı gözlemlenir. Kişi bu kolektivite içinde kendi egosundan sıyrılır ve dış dünyanın gerçekliği ile kaynaşmaya başlar.
Dış dünyadaki bir nesne ya da kişi ile birleşen kişi, artık kendi başına düşünemez. Hatta kendi düşüncesi sandıkları, çoğunlukla özdeşleştiği nesneye aittirler.
O nesnenin deneyimlerini, onunla birlikte yaşar ve onunla birlikte hisseder. Toplumsal deliliklerde yaşanan da budur. Kişinin kendi başınayken asla yapmayacağı tutarsızlıklar kolektif bilinçle ona makul görünmeye başlar ve bir yerde vicdan ya da kişisel değerler erir, kaybolur.
Mistik katılım yakın ilişkilerde de görülür. Romantik sandığımız bir çok bağlanma aslında sağlıksız bir mistik katılım olabilir. Uyumlu ilişki, iyi evlat, özverili ebeveyn v.b… gibi görülen durumlar aslında dışarıdan göründüğü kadar ideal bir ilişkiyi yansıtmıyor olabilir.
Diğer taraftan çatışmaların olduğu ilişkiler çoğu zaman kişilerin kendi sağlıklı bireyselliklerini yaşadıkları ve mistik katılımdan kaçındıkları ilişkilerdir.
Mistik katılımdan kaçınmak ise her zaman kolay değildir. Bilinçdışında yaşamak anne sıcaklığını ve cenneti çağrıştırır. Ondan kopmak ve ayrılmak ise acılıdır. Kişi kendi cennetinde usul usul yaşarken bir gün, ego merakına yenik düşer ve elmayı gösterir. Bilinçdışından bilince atılan kişi için o an, sürü halinde karşısına dikilmiş yaşama dürtüsüne karşı koymak zordur.
Artık daha anlamlı ilişkiler yaşayabilecek kapasiteye gelmişken, kendisini toplum tarafından terk edilmiş ve yalnız bulur.
Oysa bir başkasının egosunda erimiş; Belki bir kahraman gibi onu kurtarmaya çalışırken ya da onun duygu dünyasında savrulurken veya toksik bir ilişki içinde günden güne suistimal edilirken… Ne kadar da romantik görünmektedir!
Kaynak;
C.G.Jung-Analytical Psychology . Its Theory and Practice
Clarissa P. Estes-Kurtlarla Koşan Kadınlar
C.G.Jung – Visions Seminar (@jungsever çevirisi ile)
Wikipedia-Participation Mystique, C.G.Jung – Analitik Psikoloji Üzerine İki Deneme
